مشکلات خلقی در کودکان

بسیاری از ما دوران کودکی را با شادی، بازی و بی‌خیالی می‌شناسیم؛ به همین دلیل، پذیرش اینکه کودکان نیز ممکن است دچار مشکلات خلقی و افسردگی شوند، برای والدین دشوار است. اما واقعیت این است که مغزِ در حال رشدِ کودکان نیز گاهی در تنظیم مواد شیمیاییِ مسئولِ شادی و آرامش، با چالش مواجه می‌شود.

مشکلات خلقی در کودکان معمولاً خود را به شکل‌های متفاوتی نسبت به بزرگسالان نشان می‌دهند. در ادامه، دو مورد از مهم‌ترین چالش‌های خلقی در کودکان را به زبان ساده بررسی می‌کنیم:

۱. افسردگی اساسی (MDD): وقتی ابرهای خاکستری کنار نمی‌روند

افسردگی در کودکان همیشه به شکل گریه کردن یا زانوی غم بغل گرفتن نیست. در واقع، شایع‌ترین نشانه افسردگی در کودکان و نوجوانان، «تحریک‌پذیری، زودرنجی و بی‌حوصلگیِ مداوم» است.

• علائم: کودکی که قبلاً پرانرژی بوده، حالا از بازی‌ها و فعالیت‌هایی که دوست داشته لذت نمی‌برد (کاهش علاقه). او ممکن است دائماً احساس خستگی کند، بهانه‌گیر شود، خود را از دوستانش دور کند و یا حتی دردهای جسمیِ بدون دلیل (مثل دل‌درد و سردردِ مکرر) داشته باشد. در این حالت، کودک در حال گذراندن یک «دوره گذرا» نیست، بلکه مغز او در تله‌ی افکار منفی و افتِ انرژی گرفتار شده است.

۲. بی‌نظمی خلقی مخرب (DMDD): طوفان‌های خشم و بی‌قراریِ مداوم

این چالش که معمولاً در سنین دبستان خود را نشان می‌دهد، چیزی بسیار فراتر از یک لجبازی یا قشقرقِ کودکانه است. ذهن این کودکان در «تنظیم هیجاناتِ منفی» به شدت ضعیف عمل می‌کند.

• علائم: کودک واکنش‌های انفجاری و طوفان‌های خشمِ بسیار شدیدی دارد (مثلاً سه بار در هفته یا بیشتر) که اصلاً با موضوعی که باعث ناراحتی‌اش شده، تناسبی ندارد. نکته مهم در DMDD این است که حتی در فواصلِ بین این طوفان‌های خشم، کودک در بیشترِ ساعات روز، بدخلق، تحریک‌پذیر و اصطلاحاً «روی دنده لج» است. این رفتارها ناشی از لوس بودن کودک نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ی فشارِ زیادی است که سیستمِ تنظیمِ خلقیِ مغز او تحمل می‌کند.

ما چگونه در کلینیک به تعادل خلقی فرزند شما کمک می‌کنیم؟

کودکانی که با این چالش‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند، بیش از هر چیز به درک شدن و سپس به ابزارهایی برای مدیریت ذهنشان نیاز دارند. ما در کلینیک از رویکردهای زیر استفاده می‌کنیم:

• آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان (CBT): به کودک یاد می‌دهیم که چگونه احساساتِ پیچیده خود (مثل خشم شدید یا غم عمیق) را بشناسد و به جای انفجارِ رفتاری یا سرکوب کردن، آن‌ها را به شیوه‌ای سالم مدیریت و بیان کند.
• اصلاح محیط و آموزش به والدین: به شما می‌آموزیم که در برابر طوفان‌های خشم یا بی‌حوصلگی‌های کودک، چه واکنشِ علمی و آرام‌بخشی نشان دهید که چرخه هیجانات منفی شکسته شود.
• مداخلات شناختی و عصب‌شناختی: در صورت نیاز، از روش‌های تنظیم‌کننده مغز برای کمک به ایجاد تعادل در شبکه‌های عصبیِ درگیر در خلق‌وخو استفاده می‌کنیم تا ذهن کودک آمادگیِ بیشتری برای پذیرش آموزش‌ها پیدا کند.